Dismenore (Adet Ağrısı) Nedir, Nasıl Tanı konur ve Ağrıyı Azaltmak için Neler Yapılabilir?

Dismenore, "ağrılı aylık kanama" anlamına gelen bir Yunanca terimdir. Ağrı genellikle alt karın bölgesinde yer alır ve iç uyluklara ve sırta yayılabilir. Çok yaygın bir jinekolojik sorundur ve hastanın hayatını olumsuz etkileyebilir. Ağrı, günlük aktivetenizi bozacak kadar siddetli olabilr. Yoğun adet kramplarıyla mücadele ediyorsanız, ağrınızı hafifletecek yöntemleri araştırmalısınız.

27 Nisan 2025 Pazar
Dr.Gülşah Tanas Sarıkaş

Dismenore, birincil veya ikincil olarak sınıflandırılabilir. Birincil dismenore, adet döngüsü sırasında meydana gelen ve diğer hastalıklarla veya altta yatan patolojiyle ilişkili olmayan tekrarlayan alt karın ağrısıdır. Buna karşılık, ikincil dismenore, şüpheli veya klinik olarak tanımlanabilir patolojiyle ilişkilidir. 

Dismonore klinik olarak 2 ye ayrılır.

• Primer(Birincil) dismonore: Altta yatan Patoloji yok
• Sekonder (İkincil) Dismonore: Altta yatan Patoloji var.

Primer (Birincil) dismenore klasik olarak adet kanamasından yaklaşık 2 yıl sonra veya yumurtlama döngüleri belirlendikten sonra başlar. Daha sıklıkla ergenlerde ve genç yetişkinlerde konulan bir tanıdır. Döngüsel ağrı adetin başlangıcından birkaç saat sonra başlar ve genellikle 72 saat içinde geçer. Ağrı pelvisin orta hattında bulunur ve sırtın veya üst bacakların lomber bölgesine yayılabilir. Kramplı ve epizodik olabilir. Başlaması ve seyri genellikle her adet döngüsüyle benzerdir. Eşlik eden semptomlar arasında mide bulantısı, kusma, baş ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk ve uyku bozukları yer alır.

Sekonder Dismenore:   Sekonder dismenore, uterusun içinde veya dışında altta yatan bir hastalık, bozukluk veya yapısal anormallikten kaynaklanan adet ağrısıdır. Menarştan sonra herhangi bir zamanda kadınları etkileyebilir. 30'lu veya 40'lı yaşlardaki kadınlar için yeni bir semptom olabilir. Sekonder dismenore, değişen yoğunlukta ağrı ve zaman zaman dispareuni (İlişki anında ağrı), menoraji (Adet kanamsının fazla olması), adetler arası kanama ve koital(İlişki) sonrası kanama gibi diğer semptomlarla ilişkili olabilir. 

Nedenleri:

• Endometriozis
• Geniş sezaryen skar nişi
• Miyomlar
• Adenomiyozis
• Endometrial polipler
• İnterstisyel sistit
• Pelvik inflamatuar hastalık
• Rahim içi bir 

Dismenoresi olan kadınların % 29 'una kadarında endometriozis olabilir. NSAID'ye (Ağrı Kesici) dirençli dismenore varlığında, hastaların % 35 'i kadarında endometriozis olabilir.  

Adenomyozis, sekonder dismenore ile ilişkili olan bir diğer yaygın altta yatan hastalıktır. Genç kadınların %3,8'ine kadarında üreme sistemi anomalileri vardır ve hem obstrüktif (Kapalı) hem de obstrüktif olmayan anomaliler sekonder dismenore ile ilişkili olabilir.

Sekonder dismenorede ağrı, adet döngüsü dışında da olabilir ve tedavi nedene yöneliktir.

Dismonere için evde Uygulanabilecek Yöntemler:

- Sıcak Kompres Alt Karın bölgesine sıcak su torbası veya ısıtılmış havlu koymak kasları rahatlatır ve kan akışını artırır. Alt karına uygulanan ısı, NSAID'ler( Ağrı kesici) kadar etkili ve parasetamolden daha etkili olabilir ve sıcak uygulamanın bir yan etkisi gösterilmemiştir.

- Bitki Çayları: Zencefil, papatya veya nane çayı gibi anti-inflamatuar özellikli çaylar rahatlama sağlayabilir. Gıda takviyeleri, bitki bazlı terapi gibi tamamlayıcı veya alternatif tıp ve Çin tıbbı dismenorenin tedavisinde kullanılmaktadır. Ancak, FDA tarafından önerilmemiştir.. Genel olarak, bitkisel ve diyet takviye gıda terapilerinden herhangi birinin kullanımını önerebilmek için elimizde yeterli kanıt yoktur

- Masaj: Karın ve bel bölgesine hafifçe yapılan masaj (özellikle lavanta yağı gibi rahatlatıcı yağlarla) kas spazmlarını azaltabilir.

İlaç Tedavileri:

- NSAİİ'ler (Ağrı Kesiciler): İbuprofen, naproxen gibi ilaçlar prostaglandin seviyelerini düşürerek ağrıyı hafifletir. Ağrının başlangıcından 1 ila 2 gün önce planlı bir şekilde bir NSAID kullanılmasının, ağrı anında başlanılan NSAID kullanılmına göre daha etkili ağrı kontrolü sağladığı gösterilmiştir. Herhangi bir NSAID ilaç kullanılabilir. Yapılan çalışmalarda birbirlerine üstünlükleri ihmal edilecek kadar az olduğu görülmüştür. Ne yazık ki, dismenoresi olan hastaların yaklaşık % 20 sinin NSAID'lerle tedaviye yanıt vermediğine dair kanıtlar vardır. Bu grubtaki hastalara NSAID'ye dirençli dismenore olarak adlandırılmıştır. Bu hastalar sıklıkla Endometriozis hastalarıdır.

- Doğum Kontrol Hapları: Hekim önerisiyle kullanılan hormonal ilaçlar, şiddetli ağrılarda etkili olabilir. Doğum kontrol hapı kullananların dismenore oranlarının önemli ölçüde daha düşük olduğu ve tedavi için daha az ağrı kesicilere ihtiyaç duydukları görülmektedir. Yalnızca progestin içeren kontrasepsiyon, özellikle endometriozisle ilişkili sekonder dismenoresi olan hastalar için uygundur. Birincil dismenore tedavisi olarak etkinlikleri belirgin değildir

Yaşam Tarzı Değişiklikleri:

Yasam tarzı değişikliği uzun vadede dismenoreyi azaltığı gösterilmiştir.

- Egzersiz: Yürüyüş, yoga veya hafif esneme hareketleri endorfin salgılanmasını sağlar ve ağrıyı azaltır. Yapılan çalışmalar, dismenore tedavisinde düzenli egzersizin yararını desteklemektedir, ancak egzersizin belirli türü, süresi ve sıklığı konusunda fikir birliği yoktur.Tüm hastalar için orta düzeyde egzersiz önerilir.

- Beslenme: Antiinflamatuar etkinliği olan Omega-3 (somon, ceviz), magnezyum (ıspanak, badem) ve B vitamini içeren gıdalar tüketin. Tuz, kafein ve alkol şikayetleri artırabileceğinden kullanmayın. Magnezyumun hem kas gevşetici etkileri hem de vazodilatör özellikleri vardır ve bu nedenle dismenoreden kaynaklanan ağrıyı azalttığı gösterilmiştir

- Hidrasyon: Bol su içmek şişkinliği azaltır.

Alternatif Tedaviler:

- Akupunktur: Bazı çalışmalar ağrıyı hafiflettiğini göstermektedir.

- Meditasyon ve Nefes Egzersizleri: Stres yönetimi ağrıyı kontrol etmede yardımcı olabilir.

Ne zaman doktora danışılmalıdır?

Ağrılar günlük yaşamı engelliyorsa veya ani başlayan şiddetli ağrılar varsa ve tedaviye yanıt alınamıyorsa ve olası sekonder dismonere şüphesi varsa jinekologa başvurun.

Adet Sancılarını Hafifletmek İçin Evde Yapılabilecek 10 Basit yöntem.

Bu sitedeki hiçbir içerik, tarihe bakılmaksızın, doktorunuzdan veya diğer yetkili bir klinisyenden alacağınız doğrudan tıbbi tavsiyenin yerine kullanılmamalıdır.